Վերականգնում COVID-19-ից հետո

COVID-19-ը բազմաթիվ բարդություններ է առաջացնում։ Նույնիսկ երբ հիվանդությունը թուլացել է, անհրաժեշտ է շարունակել բուժումը, քանի որ ոչ բոլոր հետևանքներն են ուսումնասիրվել, բայց մի բան հաստատ է՝ այն չի անցնում առանց հետքի։ Գրեթե յուրաքանչյուր հիվանդ, վերականգնման կարիք ունի, հատկապես տարեց մարդիկ, քանի որ նրանք սովորաբար արդեն ունեն բազմաթիվ քրոնիկական հիվանդություններ, որոնք սրվում են վիրուսով:

Անկախ հիվանդության ձևից, գրեթե յուրաքանչյուր հիվանդ ունի հետևյալ խնդիրները՝

• Անքնություն
• Շնչահեղձություն
• Մշտական թուլություն
• Հիշողության և կենտրոնացման խանգարում
• Շարժումների սահմանափակություն
• Ճնշման բարձրացումներ, տատանումներ
• Սրտի հաճախության փոփոխություն
• Մարսողական համակարգի աշխատանքի խանգարումներ
• Տեսողության նվազում
  
  

Ծանր COVID-19-ը կարող է հանգեցնել՝

• Թրոմբոզի
• Կաթվածի
• Սրտի կաթվածի
• Թոքային ֆիբրոզի
  
  

COVID-19-ի հետևանքները նվազագույնի հասցնելու համար վերականգնումը պետք է սկսվի անմիջապես։ Ծրագրի մշակումը պահանջում է լիարժեք հետազոտություն, իսկ հետո սկսվում է բուժումը՝ դեղորայքային և ոչ դեղորայքային։

Ամբողջ աշխարհում, թե քանի մարդ է տառապում COVID-19-ի հետևանքներից, դեռևս լիովին պարզ չէ, բայց հետազոտությունը հաստատում է, որ յուրաքանչյուր հինգերորդ մարդն, ով ունեցել է այդ հիվանդությունը, ախտանշաններ է ունենում նույնիսկ ախտորոշումից հինգ շաբաթ անց: Գրեթե յուրաքանչյուր հիվանդ, վերականգնման կարիք ունի, հատկապես տարեց մարդիկ, քանի որ նրանք սովորաբար արդեն ունեն բազմաթիվ քրոնիկական հիվանդություններ, որոնք սրվում են վիրուսով:

Հիվանդության սկզբնական փուլում ծանր ախտանիշները կարող են առաջացնել թոքաբորբ և շնչառական խնդիրներ, ինչը կարող է հանգեցնել երկարաժամկետ հետևանքների: Բայց սա միայն թոքերի հիվանդություն չէ. վիրուսը կարող է մի շարք բարդություններ առաջացնել: Բուժաշխատողները զգուշացնում են, որ այս հիվանդության որոշ հետևանքներ չեն անհետանա, քանի դեռ տարեցները չեն անցել վերականգնողական խնամք՝ COVID-19-ից հետո։

Covid-19-ից հետո կարող են ի հայտ գալ նաև մտավոր խնդիրներ. Լոնդոնի «Imperial» քոլեջի հետազոտողները հետևել են 84,000 մարդու, ովքեր ապաքինվել են COVID-19-ից և եզրակացրել, որ որոշ դեպքերում նրանք ձեռք են բերել ճանաչողական խնդիրներ, իսկ որոշ հիվանդների մոտ դա տևել է մինչև 4 ամիս: Կոգնիտիվ անկումը առավել հաճախ նկատվում է նրանց մոտ, ովքեր լուրջ հիվանդ են եղել, բայց դա տեղի է ունենում նաև մեղմ ախտանիշներով հիվանդների մոտ:

Նախորդ ուսումնասիրությունները ցույց են տվել մտահոգիչ ապացույցներ, որոնք կապում են Կորոնավիրուսը և երկարաժամկետ նյարդաբանական խնդիրները: Հուլիսին «The Lancet» ամսագրում հրապարակված ուսումնասիրությունը ցույց է տվել, որ հիվանդների մոտ 55%-ը հայտնել է նյարդաբանական խնդիրների մասին, որոնք տևել են ախտորոշումից ավելի քան 2 ամիս հետո: Ախտանիշները հետևյալն են.

• Շփոթություն
• Ուղեղի մթագնում
• Կենտրոնացման հետ կապված խնդիրներ
• Վարքային փոփոխություններ
• Անքնություն
• Համի և հոտի կորուստ
  
  

Հետազոտությունը նախազգուշացնում է, որ COVID-19-ը կարող է հանգեցնել ուղեղի վնասվածքի համաճարակի՝ մի երևույթ, որը տեղի է ունեցել 1918 թվականի գրիպի համաճարակից հետո: Թեև գիտնականները վստահ չեն, թե կոնկրետ ինչն է առաջացնում ճանաչողական խանգարումներ, որոշ ուսումնասիրություններ ցույց են տալիս, որ COVID-19-ը «հարձակվում» է արյան անոթների վրա և առաջացնում սրտանոթային հիվանդություններ: Այս գործընթացը կարող է առաջացնել ուղեղի բորբոքում, ինչպես նաև սրտի կաթված կամ դանդաղեցնել արյան հոսքը:

Մեկ այլ տեսությունն այն է, որ վիրուսը չի մտնում ուղեղ, բայց կարող է առաջացնել իմունային համակարգի չափազանց մեծ արձագանք՝ հանգեցնելով նյարդաբանական վնասների:

COVID-19-ից, շնչառական դիսֆունկցիայից կամ պարզապես թուլությունից հետո աստիճանական ակտիվացում է տեղի ունենում վարժությունների օգնությամբ, որոնք ուղղված են ընդհանուր առմամբ օրգանիզմի ամրապնդմանը և հոգնածության հաղթահարմանը։ Հիվանդները կատարում են շնչառական վարժություններ, սովորում են քայլել և վերականգնվել:

«ԱրևՄեդ»-ը տրամադրում է ոչ միայն բժշկական օգնություն, այլև հարմարավետ կացարան և ժամանց, որն օգտակար է ծանր հիվանդությունից հետո հոգեբանական վերականգնման համար։ Սա նպաստում է հաջող վերականգնմանը և հիվանդին վերադարձնում է ակտիվ կյանք:

Վերականգնման ծրագրի հիմնական նպատակն է պայքարել հետկովիդային համախտանիշի դեմ և վերադառնալ բնականոն կյանքին։ Վերականգնողական միջոցառումներն ուղղված են.

• Թոքերի և մարմնի շնչառական գործառույթների վերականգնմանը
• Նվազեցնելու թոքային ֆիբրոզի զարգացման հավանականությունը;
• Թրոմբոզի առաջացման դեմ պայքարին
• Բարձրացնելու մարմնի պաշտպանիչ գործառույթները
• Քնի նորմալացմանը
• Խանգարված ճանաչողական գործառույթների վերականգնմանը
• Ազատվելու մշտական թուլությունից
• Մարսողության նորմալացմանը
• Սրտի հաճախության և արյան ճնշման կայունացմանը
• Պայքարելու դեպրեսիվ ախտանիշների դեմ
  
  

COVID-19-ից հետո ժամանակին վերականգնումը թույլ է տալիս նույնիսկ տարեց մարդուն լիովին ապաքինվել 3-6 ամսում։ Իհարկե, շատ բան կախված է նրանից, թե որքան ծանր է եղել հիվանդությունը, ինչ խրոնիկական ախտորոշումներ ունի հիվանդը և որքան լուրջ հետևանքներ են առաջացել։ Շատ կարևոր է նաև, որ հարազատները ներգրավվեն գործընթացում, որպեսզի օգնեն ստեղծել հարմարավետ պայմաններ ավելի արագ և արդյունավետ վերականգնման համար: